Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Nisan 2024’ten bu yana yürüttüğü proje kapsamında bilgi edinme hakkının Türkiye’de nasıl uygulandığını araştırarak kurumların şeffaflığını ve hesap verebilirliğini artırmaya yönelik çalışmalarını sürdürüyor.
IPI, ilk olarak Eylül 2024’te, 50’den fazla gazeteci, sivil toplum kuruluşu (STK) ve avukatın katılımıyla yaptığı “Bilgi Edinme Hakkını Kullanma Alışkanlığı” başlıklı anketin sonuçlarını yayımlamıştı. Ardından Kasım 2024’te bilgi edinme başvurusu yapan gazeteciler ve STK’larla birebir derinlemesine görüşmeler yaparak bir rapor hazırladı.
Sonrasında gazeteciler, STK’lar, avukatlar, akademisyenler ve aktivistlerin yaptığı bilgi edinme başvurularının yanıtlanma süreçlerini incelemek için IPI Bilgi Edinme Hakkı Platformu kuruldu. IPI, bu platform aracılığıyla kurumların başvurulara yanıt verme süreçlerine dair veri üreterek daha şeffaf ve hesap verebilir bir yönetim anlayışı için çalışıyor.
Haziran 2025 itibariyle ise İstanbul’da başlayan ve Türkiye’nin farklı şehirlerinde devam eden “Bilgi Edinme Hakkı: Şeffaflık için Güçlü Bir Araç” başlıklı eğitim serisiyle IPI, gazetecilere, sivil toplum örgütlerine, aktivistlere ve avukatlara bilgi edinme hakkını ve bu hakkı çalışmalarında nasıl etkili bir şekilde kullanabileceklerini anlatıyor. Eğitim duyurularımızı web sitemiz üzerinden takip edebilirsiniz.
31 Mart 2026’da yayımlanan yıllık raporumuzda IPI Bilgi Edinme Hakkı Platformu kullanıcılarının sisteme kaydettikleri 427 başvuru analiz edilerek bilgi edinme başvurularının yanıtlanma süreçleri incelenmişti. Bu raporda ise nisan, mayıs ve haziran aylarını kapsayan üç aylık periyotta platforma kaydedilen 70 başvuru incelendi, kullanıcılarla yapılan birebir görüşmeler sonucu karşılaştıkları sorunlar tespit edildi ve yeniden durum analizi yapıldı.
IPI’ın Nisan ayında başlayan mentörlük programı da bu dönemde elde edilen verilerin niteliğine önemli katkı sağladı. Program kapsamında gazeteciler, mentörleri eşliğinde üzerinde çalıştıkları haberler için yaptıkları bilgi edinme başvurularını IPI Bilgi Edinme Hakkı Platformu’na kaydetti. Böylece platformda, güncel gelişmelere ilişkin bilgi taleplerini içeren ve doğrudan haber üretim süreçlerinin parçası olan başvurular yer aldı.
Nisan ayı itibarıyla aynı zamanda IPI Hukuki Danışma Kurulu da çalışmalarına başladı. Avukatlar Gökhan Tekşen ve Selin Nakıpoğlu’nun yer aldığı kurul, gazetecilere ihtiyaç duydukları konularda hukuki danışmanlık sundu. Özellikle mentörlük programına katılan gazetecilere bilgi edinme başvurularının hazırlanması, itiraz süreçlerinin yürütülmesi ve başvurular sırasında karşılaşılan hukuki sorunların değerlendirilmesi konularında destek verildi. Bu destek, başvuru süreçlerinin daha etkin yürütülmesine ve karşılaşılan sorunların daha sistematik biçimde takip edilmesine katkı sağladı.