Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI), Sözcü TV’ye ve haber sitesi sozcu.com.tr’ye el konulmasını kınıyor ve yetkilileri bu kararı derhal geri almaya ve kuruluşların bağımsızlığını yeniden tesis etmeye çağırıyor.
Bu adım, yetkililerin bir başka büyük yayın kuruluşu olan Halk TV’ye aynı yöntemle el koymasından yalnızca beş hafta sonra geldi. Sözcü TV’nin de kayyum yönetimine geçmesiyle Türkiye’de eleştirel yayın yapan büyük bir televizyon haber kanalı kalmadı. Bu gelişme, ülkede medya özgürlüğünün aşınmasında önemli bir kırılım noktası.
IPI Türkiye Ulusal Komitesi Başkanı Tunca Öğreten’e göre “Sözcü TV’ye el konulması, gazeteciliğin siyasi ve keyfi soruşturmalarla giderek imkânsız hale getirildiği bir ülkede yeni bir eşik.”
Terörle mücadele ekipleri 17 Kasım sabahı erken saatlerde Sözcü TV’nin İstanbul’daki genel merkezinin bulunduğu sokağı ablukaya alarak binaya baskın düzenledi. Kısa süre içinde kanalın ekranına haber yayını yerine, önceden kaydedilmiş bir belgesel geldi.
Polis, kanala yayın için ya da çalışmaya gelen gazetecileri kapıdan çevirdi. Sabah programı sunucusu İsmail Küçükkaya binanın önünden yaptığı paylaşımda, “İçeri alınmadım,” dedi ve kendisine yayın olmadığının söylendiğini ekledi.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, baskının Sözcü’nün sahibi Burak Akbay hakkında yürütülen soruşturma kapsamında yapıldığını duyurdu. Akbay, FETÖ/PDY olarak adlandırılan terör örgütüne üyelik ve terörün finansmanına ilişkin yasayı ihlal etmekle suçlanıyor.
Savcılık, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) raporlarına dayanarak “kuvvetli şüphe” bulunduğunu ileri sürüyor. Savcılığa göre Akbay, yurt dışındaki banka hesapları üzerinden örgütün medya yapılanmasının parçası olarak görülen iki şirketi finanse etti ve bu şirketler aracılığıyla örgüt içindeki “liderlik” rolünü sürdürdü.
Bu gerekçeyle İstanbul 4. Sulh Ceza Hakimliği, iki şirketten birinin yönetimini Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na (TMSF) devretti. Grubun avukatı Ersan Barkın’ın açıklamasına göre kayyumun yetkisi şimdilik Sözcü TV ve sozcu.com.tr’yi kapsıyor. Grubun gazeteleri (amiral gemisi ulusal gazete Sözcü ile kardeş yayınlar Korkusuz ve Tavır) şimdilik bunun dışında kalıyor.
Savcılık dört kişi hakkında da gözaltı kararı verdi. Polis 17 Kasım itibariyle, Sözcü TV Yönetim Kurulu Başkanı Funda Tuncer Sıdalı ve eski genel müdür Asım Akgül’ü halihazırda gözaltına aldı.
Eski dosya, yeni hedef
Dava, 2016’da başlatılan bir soruşturmaya dayanıyor. Savcılık o dönem Akbay hakkında terör örgütü kurmak, yönetmek ve terör örgütü propagandası yapmak suçlamalarıyla iddianame hazırlamıştı. Bir Sözcü muhabiri, şirketin muhasebecisi ve eski bir internet sitesi editörü ise FETÖ/PDY’ye bilerek yardım etmekle suçlanmıştı.
2018’de ikinci bir iddianame sunulmuş, köşe yazarları Emin Çölaşan ve Necati Doğru, dönemin genel yayın yönetmeni Metin Yılmaz ve gazetenin internet sitesinin iki üst düzey editörü de sanık sandalyesine oturtulmuştu. Aralık 2019’da İstanbul’daki bir ağır ceza mahkemesi, sanıklardan yedisini terör örgütüne bilerek ve isteyerek yardım etmekten mahkûm etmişti.
Yurt dışında yaşayan Akbay’sa diğer sanıklarla birlikte yargılanmadı. Savunması alınmadığı ve hakkındaki yakalama kararı yerine getirilemediği için mahkeme Akbay’ın dosyasını ana davadan ayırdı.
Bölge adliye mahkemesi 2020’de mahkûmiyetleri onadı. Ancak Yargıtay, Kasım 2024’te oybirliğiyle bu kararı bozdu. Yargıtay’a göre gazetecilerin yazıları terör örgütüne yardım niteliği taşımıyordu ve Anayasa, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi içtihadının çizdiği basın özgürlüğü sınırları içinde kalıyordu. Yeniden yargılamada, mahkûm edilen yedi isim 5 Mart 2025’te beraat etti.
Ancak Akbay’ın ayrılan dosyası açık kaldı. Savcılık şimdi bu dosyayı gerekçe gösteriyor. Savcılığa göre Akbay’ın davasına bakan mahkeme, Akbay’ın mali durumunun incelenmesini istedi. 17 Kasım’daki baskın ve kayyum ataması da bu incelemenin ardından geldi.
Tanıdık bir senaryo
Sözcü TV daha önce de defalarca hedef alındı. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), kanala yalnızca 2026’nın ilk yarısında üç kez yaptırım uyguladı. Ekim ayında da fon skandalı ve gazeteci Murat Ağırel’in tutuklanmasıyla ilgili haberler nedeniyle iki kez daha para cezası verdi. RTÜK, Temmuz 2025’teyse hükümeti eleştiren yorumlar gerekçesiyle kanalın ekranını 10 gün süreyle karartmıştı.
Sözcü’ye yönelik bu hamle, iyi belgelenmiş bir baskı yönteminin son örneği. Basına yansıyan bilgilere göre Mart 2025’ten bu yana toplamda 11 kanala el konuldu ve kayyum atandı. IPI’ın Türkiye’de Bağımsız Gazeteciliğe Sistematik Kuşatma raporunun ortaya koyduğu gibi, yıllardır süren el koymalar TMSF’yi ülkenin en büyük medya işvereni haline getirdi.
Öne çıkan örneklerden biri TELE1. Kanalın Genel Yayın Yönetmeni Merdan Yanardağ siyasi casusluk suçlamasıyla tutuklandı ve ardından Ekim 2025’te kanal TMSF kayyumuna devredildi. Halk TV de 14 Ekim 2026’da, kanalın sahibi Cafer Mahiroğlu hakkındaki soruşturma kapsamında aynı akıbete uğradı. IPI ve ortak kuruluşlar yayımladıkları ortak açıklamada kararın geri alınmasını talep etti. Her seferinde bir medya sahibi ya da yöneticisi hakkında başlatılan ceza soruşturması, bir haber merkezinin yönetiminin kayyuma devredilmesiyle sonuçlandı.
Akbay hakkındaki iddiaları değerlendirmek bağımsız yargının işi. Ancak bir medya sahibine yöneltilen iddialar bireysel sorumluluğa ilişkindir ve bir haber merkezine el konulmasını meşrulaştırmaz.
Sahibine yönelik iddialar gerekçesiyle bir haber merkezinin yönetimini devlete devretmek, orada çalışan gazetecileri ve halkın haber alma hakkını cezalandırmak demektir. Finansmana ilişkin kaygılar, bir haber kuruluşunun editoryal denetimini elinden almadan da giderilebilir.
Yetkililerden şunları talep ediyoruz:
- Sözcü TV ve sozcu.com.tr’ye yönelik kayyum ataması gecikmeksizin kaldırılmalı ve editoryal denetimi kuruluşların gazetecilerine ve editörlerine iade edilmeli;
- Sözcü TV çalışanlarının haber merkezine dönmesine izin verilmeli ve canlı haber yayınlarının hiçbir müdahale olmadan yeniden başlaması sağlanmalı;
- Burak Akbay hakkındaki iddialar adil yargılanma hakkına uygun biçimde ele alınmalı ve tedbirler haber kuruluşlarının editoryal faaliyetleriyle değil, yalnızca ilgili kişilerle sınırlı tutulmalı;
- Terör ve mali suç soruşturmaları eleştirel medyayı ele geçirmenin aracı olarak kullanılmamalı ve haber kuruluşlarına TMSF kayyumu atanmasının önünü açan düzenlemeler Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’yle uyumlu hale getirilmeli.
IPI, Sözcü’nün gazetecileri ve baskılara rağmen mesleğini yapmayı sürdüren Türkiye’deki tüm gazetecilerle dayanışmaya devam edecek.
El koymalara alışmanın gazetecilik önündeki en büyük tehlike olduğunu dile getiren Öğreten, “Omuz omuza durup haber alma ve verme hakkımızı birlikte savunmaktan başka çare yok,” dedi.
Türkiye’de yaşayanlar, hükümeti mercek altına alanlar da dahil farklı kaynaklardan haber alma hakkı var. Her el koyma bu hakkı biraz daha daraltıyor.
Bu açıklama, Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen ve AB Üye Devletleri ile aday ülkelerdeki basın ve medya özgürlüğü ihlâllerini belgeleyen Avrupa çapında bir mekanizma olan Medya Özgürlüğü Acil Müdahale (MFRR) kapsamında Uluslararası Basın Enstitüsü (IPI) tarafından hazırlanmıştır.
